OP DE WEG VAN DE SMAAK: DE LANGHE

OP DE WEG VAN DE SMAAK: DE LANGHE.

Met de camper naar de Piemontese Langhe: tussen lekker eten en literaire suggesties.

We verkennen een streek waar de gastronomische specialiteiten ons begeleiden op een heuse tour langs de geschiedenis en de Italiaanse literatuur van de twintigste eeuw. Tussen grote wijnen, kostbare truffels en beroemde intellectuelen die hier hebben gewoond en belangrijke werken hebben geschreven.

Pollenzo en Bra. De cultuur van het eten

  

Op een mistige ochtend, zoals die in Piemonte wel vaker voorkomen in november, heeft het complex van Pollenzo veel weg van de gotische en fantastische architectuur van Zweinstein, het kasteel met de toverschool van Harry Potter. De magie die je hier voelt tussen de oude fundamenten van de Romeinse stad Pollentia, in de rode bakstenen gebouwen van het voormalige koninklijke landgoed van Savoye, herbergt tegenwoordig een van de beroemdste scholen in de regio: de Universiteit voor Gastronomische Wetenschappen. Vanaf 1835 wilde Prins Charles Albert het oude dorp en zijn kasteel renoveren in een spectaculaire neo-gotische stijl, naast de bouw van de torens van de kerk van San Vittore. Tegenwoordig is de citadel een plek waar alles in het teken staat van de nobele kunst van eten en wijn. Jongeren van alle nationaliteiten bezoeken er druk de aula's en laboratoria van de universiteit, en de gebouwen bieden ook onderdak aan de Agenzia, een enorme modelboerderij die zich toelegt op de verbetering van gewassen en experimenten op landbouwgebied. In de enorme kelders van de Agenzia huist de wijnbibliotheek Banca del Vino. Daar worden 100.000 flessen met de beste productie van ongeveer achthonderd wijnhuizen bewaard. Uiteraard worden hier tal van rondleidingen gegeven, met proeverijen en cursussen op maat.

 

Niet ver daarvandaan ligt Bra, dat in het palazzo del Comune, Mathis en Garrone prachtige barokke gevels bewaart: we bevinden ons op de plaats waar ooit het fort stond, op het marktplein dat vandaag piazza Caduti per la Libertà heet. Onder de arcades van het centrum is het belang van de culinaire traditie goed zichtbaar: gelegen op de grens tussen de Langhe en Roero huisvest Bra tweejaarlijks Cheese, een beurs met de beste kazen uit Italië en de wereld in de straten, pleinen en binnenplaatsen van het historische centrum. De stad, ook de thuisbasis van een typische kalfsvleesworst, is zich bewust van haar rol op het gebied van gastronomie en voedsel en was een van de vier gemeenten die de beroemde Città Slow-beweging hebben gesticht. Città Slow, letterlijk "Langzame stad", is een keurmerk waarbij men het accent probeert te leggen op traagheid als synoniem voor kwaliteit en bewustzijn op het gebied van voeding.

  

Alba, tussen vermout, wijn en truffels

  

Aan boord van onze camper volgen we nu de loop van de Tanaro naar Alba, ook nauw verbonden met zijn typische specialiteiten, waaronder wijnen en truffels. Deze prachtige stad heeft een antiek en spectaculair historisch centrum. Tussen het stadhuis en de Via Maestra bewaart het de herinneringen aan een van haar uitzonderlijke zonen: Beppe Fenoglio. Borden met stukjes van zijn werken sieren de hoeken van de pleinen en de straten. De auteur werd hier in 1922 geboren en wijdde sterke verhalen aan de gebeurtenissen van het Verzet, zoals "I ventitré giorni della città di Alba" (De drieëntwintig dagen van de stad Alba), zijn eerste werk, gedrukt in 1952. En in het kielzog van enkele beschrijvingen die Fenoglio geeft van zijn stad, houden we halt we bij het Caffè Calissano op de Piazza Risorgimento (of Piazza Duomo). Voor de rode bakstenen gevel van de zestiende-eeuwse kathedraal van San Lorenzo trakteren we onszelf op een koffie en een chocolaatje, tussen het Savoyaans-geïnspireerde stucwerk. Dan gaan we op ontdekkingstocht naar zijne majesteit, de truffel. Elk jaar, van oktober tot november, verwelkomt Alba truffelliefhebbers, toeristen op zoek naar degustaties en mensen die vastberaden met hun honden op truffeljacht gaan in de heuvels van de streek. De menigte die dan samentroept in de welriekende omgeving van de Internationale Truffelbeurs van Alba is indrukwekkend, evenzo de gastronomische en ambachtelijke standjes die je terugvindt in de straten van het historisch centrum.

 

In het centrale paviljoen van de beurs is de fundamentele kern van de standjes die van de truffelzoekers, die er hun beste truffels tentoonstellen en verkopen. De delicatessen worden er behandeld en uitgestald als kostbare juwelen. Sommige verkopers zien eruit als rasechte jagers, met hoeden en geruite hemden, vaker echter lijken ze op managers van grote bedrijven. Naast de standjes met dé plaatselijke specialiteit zijn er uiteraard ook nog tientallen kraampjes die elk hun gastronomische lekkernij aanbieden. Allemaal geproduceerd in de mistige en vruchtbare heuvels tussen de Langhe en Roero: worsten en kazen voor alle smaken, honing en kastanjes, jam en opgelegde lekkernijen. Een triomf van geuren, kleuren en smaken die je doen duizelen.

 

We houden nu halt bij het nabijgelegen dorpje Cinzano, aan de voet van Santa Vittoria d'Alba. In de eerste helft van de 19e eeuw gaf Karel Albert van Sardinië het startschot voor de bouw van een imposant netwerk van ondergrondse kelders die vanaf 1887 onderdeel werden van het productiecomplex van Cinzano, een bedrijf dat bekend staat om zijn mousserende wijnen en vermout. Wijnen die, zoals te lezen staat in documenten van die tijd, “speciaal werden geperfectioneerd en gereduceerd tot exquise mousserende wijnen, die bekendheid begonnen te verwerven vanwege hun aroma en helderheid”. Het bedrijf maakt deel uit van de geschiedenis van het Italiaanse gebruik, onder andere wegens zijn reclame waarin wordt getoost met de woorden “cincìn”, eigenlijk van Chinese oorsprong.

  

Een wijnlandschap

  

De streekproducten zijn dus een cruciale sleutel om Alba en zijn heuvels te doorgronden. Het is dan ook geen toeval dat de Unesco de werelderfgoedlijst zal aanvullen met het wijnbouwlandschap van de Langhe, Roero en Monferrato: “uitzonderlijk voorbeeld van de relatie tussen mens en natuur gedurende meer dan twee millennia. De rijen wijnstokken die historisch worden verbouwd in de streek, de cultuurtypologieën, het rijke systeem van de productielocaties en traditionele nederzettingen belichten een levend landschap, waarin elke evolutie plaatsvindt met een aanhoudend respect voor en evenwicht van traditie en innovatie." Wanneer we Alba achter ons laten en de zachte glooiingen op de door Beppe Fenoglio beschreven heuvels beklimmen, worden de wijngaarden het dominante element in de lijnen van het landschap. Je ogen dreigen de weg krijt te raken wanneer ze de harmonieuze curves van de wijnranken langs de mistige bergkammen proberen te volgen. Onder de namen van de grote wijnen verdient Barolo een speciale vermelding. De huizen gaan helemaal op in de wijngaarden en worden gedomineerd door het vierkante deel van het Faletti-kasteel, gebouwd rond het jaar duizend en uitgebreid, meerdere malen beschadigd en heropgebouwd totdat het een luxueus verblijf werd in de negentiende eeuw. Binnenin het kasteel, met onder andere de bibliotheek waarvan Silvio Pellico jarenlang de curator was, ontdek je in het buitengewone WiMu (Wijnmuseum) via ongewone hoeken en innovatieve ideeën meer over de geschiedenis, beschaving en het wijnlandschap. De rondleiding begint met de natuur van Piemonte - heel leuk is de carrousel die je meeneemt langs de seizoenen en door de heuvels - om je te brengen tot de wijnproductie;

 

Ook het kasteel van Grinzane Cavour is grotendeels gewijd aan de geschiedenis van de wijn en ongeveer twintig jaar verbleef Camillo Benso, graaf van Cavour, hier zo nu en dan (hij was ook burgemeester van het dorp). Op zijn landgoederen experimenteerde Cavour en promootte hij de kwaliteitsvolle wijnbereiding, waardoor hij, samen met markiezin Vitturnia Colbert Falletti, die evenwel in het kasteel van Barolo woonde, een van de architecten van de glorie van de Docg-wijnen van vandaag werd. In het kasteel is het ook mogelijk om het Etnografisch Museum van de Langhe en de grote enoteca op het gelijkvloers te bezichtigen, waar bezoekers wijnen uit de grote Piemontese traditie kunnen kopen.

 

Maar wijn is niet het enige wat aantrekkingskracht uitoefent in de streek. Enkele kilometer verderop ligt immers Bene Vagienna, waar we ons kunnen onderdompelen in de oude geschiedenis. Dit arcadenstadje, waarvan de plaatsnaam afkomstig is van het Latijnse Augusta Bagiennorum, hoe de Romeinen het noemden na hun verovering van de streek op de Ligurische stam van de Bagienni, biedt een fenomenaal uitzicht. De kennismaking met de oudheid en de geschiedenis begint bij het Palazzo Rorà, vanuit de kamers van de kleine maar opmerkelijke archeologische verzameling die hier wordt tentoongesteld, en leidt naar het Casa Ravera-complex, waar naast het VVV-kantoor nog een klein museum is gevestigd. Voor de Romeinse opgravingen moet je even buiten het centrum zijn. Daar vind je de ruïnes van het theater en het forum, en het meest prominent de funderingen van de hoofdtempel. In de omliggende velden liggen ook nog de ruïnes van een grandioos amfitheater, de thermen en vele andere gebouwen, aan de rand van de weiden en zeer dicht bij de eerste wijnranken die deze heuvels al meer dan tweeduizend jaar lang over de hele wereld beroemd maken over de hele wereld.

NUTTIGE INFORMATIE
Overnachtingsplekken en campings:

 

Alba Camping Alba Village, Corso Piave 219, località San Cassiano, tel. 0173 280972, www.albavillagehotel.it, info@albavillagehotel.it. Rustzone Corso Piave, tegenover Alba Village.

Barolo Agri Camping Sole Langhe, Frazione Vergne, tel. 0173 560510 of 339 7834506, www.campingsolelanghe.it, info@solelanghe.com. Open van 1 maart tot 30 november.

Bene Vagienna Agricampeggio Tibi Dabo Frazione Prà 2, tel. 0172 655358, 347 2582665 of 340 5582987, www.agritibidabo.com, info@agritibidabo.com. 10% korting op eten en drinken.

Tussenstop in Cascina Bric, Frazione Podio 94, tel. 0172 654264, 333 3476170 of 334 6169168, www.cascinabric.com, info@cascinabric.com.

Grinzane Cavour rustzone in Piazza Ugo Genta; camper service op 50 meter van het kasteel.

 

ADRES

 

Agentschap voor toerisme Alba Bra Langhe en Roero, Piazza Risorgimento 2, Alba, tel. 0173 35833, www.langheroero.it, info@langheroero.it.

VVV-kantoor Bene Vagienna, Casa Ravera, Via Vittorio Emanuele 43, tel. 0172 654969 (gesloten op dinsdag).

<asp:ContentPlaceHolder id="PlaceHolderPageTitle" runat="server"/>